Όταν όλα περνούν από έναν άνθρωπο: το αθέατο «φορτίο συστήματος» στις μικρές επιχειρήσεις

Σε πολλές μικρές επιχειρήσεις, η ανάπτυξη περνά μέσα από έναν άνθρωπο.

Όχι από επιλογή, αλλά από τον τρόπο που έχει στηθεί το σύστημα.

Ο ιδρυτής, ο ιδιοκτήτης ή ο βασικός επαγγελματίας συχνά σηκώνει ταυτόχρονα τη στρατηγική, τη λειτουργία, τις σχέσεις με τους πελάτες, τις αποφάσεις και τη συναισθηματική ευθύνη.

Στην επιφάνεια, όλα μοιάζουν να λειτουργούν - η δουλειά προχωρά, υπάρχουν αποτελέσματα, όλοι «κάνουν το καλύτερο που μπορούν».

Κάτω από την επιφάνεια, όμως, συσσωρεύεται μια σιωπηλή πίεση, η οποία δεν έχει να κάνει με τον φόρτο εργασίας, αλλά με το φορτίο του συστήματος.

Τι σημαίνει πραγματικά το «φορτίο συστήματος»

Το φορτίο συστήματος δεν αφορά στο πόση δουλειά κάνει κάποιος. Αφορά στο πόσο εξαρτάται το σύστημα από το ίδιο άτομο για να λειτουργήσει.

Όταν οι αποφάσεις, οι εγκρίσεις, η επίλυση προβλημάτων, ο συντονισμός και η ευθύνη περνούν συνεχώς από έναν άνθρωπο, το σύστημα γίνεται εύθραυστο - ακόμη κι αν αυτός ο άνθρωπος είναι ικανός, έμπειρος και αφοσιωμένος.

Με τον χρόνο, το φορτίο αυτό εμφανίζεται ως:

• συνεχής νοητική πίεση

• κόπωση στη λήψη κατάλληλων αποφάσεων

• έλλειψη πραγματικού χώρου αποφόρτισης

• ανάπτυξη που μοιάζει "βαριά" αντί για ζωντανή και δημιουργική.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, χωρίς να υπάρχει ένα ξεκάθαρο σημείο όπου να φαίνεται ότι το σύστημα έχει φτάσει στα όριά του, διότι:

• η πίεση συσσωρεύεται σιγά-σιγά

• η κόπωση γίνεται κανονικότητα

• η δυσφορία περνά απαρατήρητη γιατί «ακόμα αντέχω»

• ο σύστημα συνεχίζει να λειτουργεί μέχρι να μην λειτουργεί πια καλά.

Γιατί αυτό είναι τόσο συχνό στις μικρές επιχειρήσεις

Οι μικρές επιχειρήσεις συνήθως χτίζονται πάνω στην εμπιστοσύνη, την ταχύτητα και την ευελιξία.

Στα πρώτα στάδια, η συγκέντρωση ρόλων μοιάζει αποτελεσματική.

Καθώς, όμως, η επιχείρηση μεγαλώνει, η δομή συχνά δεν εξελίσσεται με τον ίδιο ρυθμό.

Αυτό που αρχικά λειτουργούσε, σταδιακά μετατρέπεται σε:

• επικάλυψη ρόλων χωρίς σαφή όρια

• ευθύνη χωρίς ανακατανομή

• ανάπτυξη χωρίς δομική υποστήριξη

Το σύστημα συνεχίζει να ζητά περισσότερα - χωρίς να επανασχεδιάζεται.

Όταν η ανθεκτικότητα γίνεται προειδοποιητικό σήμα

Σε τέτοια περιβάλλοντα, η πίεση συχνά παρουσιάζεται ως ατομικό ζήτημα.

«Να είσαι πιο ανθεκτικός/ή»

«Διαχειρίσου καλύτερα την ενέργειά σου»

«Να περάσεις κι αυτήν τη φάση»

Όμως η ανθεκτικότητα έχει όρια!

Όταν ένα σύστημα βασίζεται διαρκώς στην ικανότητα ενός ανθρώπου να απορροφά την πίεση, η ανθεκτικότητα μετατρέπεται σε μηχανισμό επιβίωσης - όχι σε λύση.

Δεν πρόκειται για έλλειψη σθένους ή ικανότητας ηγεσίας - πρόκειται για θέμα σχεδιασμού.

Από την προσωπική ικανότητα στη συστημική επίγνωση

Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν ξεκινά ζητώντας από τους ανθρώπους να κάνουν περισσότερα.

Ξεκινά κατανοώντας:

➤ πώς κατανέμονται οι ρόλοι

➤ πού συγκεντρώνονται οι αποφάσεις

➤ ποιες προσδοκίες παραμένουν άρρητες

➤ πόση πίεση παράγει το σύστημα - και πού.

Η συστημική επίγνωση μετατοπίζει το επίκεντρο από την ατομική ανθεκτικότητα στον οργανωσιακό σχεδιασμό.

Και αυτή η μετατόπιση αλλάζει τα πάντα.

Γιατί το φορτίο συστήματος είναι σημαντικό για τη βιώσιμη ανάπτυξη

Όταν το φορτίο συστήματος παραμένει "αόρατο":

• η ποιότητα των αποφάσεων μειώνεται

• η ανάπτυξη «κολλάει» παρά την προσπάθεια

• οι άνθρωποι νιώθουν υπεύθυνοι για προβλήματα που δεν δημιούργησαν

• η ευεξία φθείρεται σιωπηλά.

Όταν όμως το φορτίο αναγνωρίζεται, γεννιούνται διαφορετικά ερωτήματα:

➤ Τι χρειάζεται πραγματικά να περνά από έναν άνθρωπο - και τι όχι;

➤ Πού το σύστημα βασίζεται στην προσωπική υπερπροσπάθεια αντί στη δομή;

➤ Τι χρειάζεται επανασχεδιασμό, ώστε η ανάπτυξη να παραμείνει ανθρώπινα βιώσιμη;

Αυτά είναι στρατηγικά ερωτήματα και όχι γρήγορες και επιφανειακές λύσεις.

Μια διαφορετική ματιά στην έννοια της ανάπτυξης

Οι μικρές επιχειρήσεις δεν «καίγονται».

Οι άνθρωποι «καίγονται», όταν τα συστήματα χτίζονται πάνω σε ατελείωτη προσωπική ικανότητα, υπευθυνότητα και ευσυνειδησία.

Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν αφορά στην ανθεκτικότητα με κάθε κόστος.

Αφορά σε συστήματα που σέβονται τα ανθρώπινα όρια.

Γιατί όταν όλα περνούν από έναν άνθρωπο, το πρόβλημα δεν είναι η προσπάθεια.

Είναι η δομή.

Στην GROW Coaching Alliance, προσεγγίζουμε την ανάπτυξη ως συστημική διαδικασία - υποστηρίζοντας ανθρώπους και οργανισμούς να επανασχεδιάζουν ρόλους, αποφάσεις και δομές, με τρόπο που αντέχει στον χρόνο.

Αυτή η προσέγγιση αποτελεί τον πυρήνα της δουλειάς μας με μικρές επιχειρήσεις μέσα από την υπηρεσία Small Business Coaching | Consulting, αλλά και ευρύτερα στην ηγεσία, τη σταδιοδρομία, την ευεξία και τον οργανωσιακό σχεδιασμό.

#StartToGROW

Sources & influences

Το άρθρο αυτό αντλεί insights από τη συστημική σκέψη, τον οργανωσιακό σχεδιασμό και την έρευνα γύρω από την ηγεσία, μεταξύ άλλων:

• Senge, P. (2006). The Fifth Discipline: The Art & Practice of the Learning Organization.

  Foundational work on systems thinking, highlighting how organizational outcomes are shaped by structure, feedback loops and design - not individual effort alone.

• Simon, H. A. (1957). Models of Man: Social and Rational.

  Introduced the concept of bounded rationality, emphasizing the limits of human decision-making within complex systems.

• Baumeister, R. F., et al. (1998). Ego depletion: Is the active self a limited resource?

  Research on decision fatigue and cognitive load, explaining how sustained decision concentration erodes performance and wellbeing over time.

• Heifetz, R., & Linsky, M. (2002). Leadership on the Line.

  Distinguished adaptive challenges from technical problems, reinforcing the need for systemic redesign rather than increased personal effort.

• McKinsey & Company (2021). Organizational health and performance.

  Executive research linking sustainable performance to system design, role clarity and distributed responsibility.